ناشى از عنايت حق و خيرات حاصل در جنت و درجاتى كه براى برخى از نفوس از جهت سرّ تعلق مىگيرد و معلّل به عمل نمىباشد ، مستفاد از روايتى است كه عامه نقل كرده‌اند و شايد ناقل ابو هريره است « إنّه يبقى في الجنة مواضع خالية ، يملأها اللّه بخلق يخلقهم لم يعملوا خيرا قط » . از باب آن كه در آيهء شريفه وارد است كه بهشت و جهنم پر مىشود از اهل رحمت و غضب و چون بعضى از جاهاى بهشت خالى مىماند ، بعضى از كسانى را كه اصلا عملى كه موجب استحقاق رحمت آنان شود را به جا نياورده‌اند براى امضاى حكم سابق داخل بهشت مىنمايد . رحمت ديگرى كه از رحمت ذاتى حق فايض ، ولى به قيود از آن ممتاز است كه از آن قيود است حكم و قضاى الهى « كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ » . و اين رحمت ، به شرايطى از قبيل اعمال حسنه و احوال مناسب شمول رحمت مقيد است و آنچه كه مطمع ابليس است اين قسم از رحمت نمىباشد ، چه آن كه متعلق طمع شيطان ، رحمت امتنانيه است كه مقيّد به قيدى نمىباشد و همه را شامل مىشود . قونوى چون بهشت را بر سه قسم تقسيم نموده است : جنت اعمال و جنت اختصاص ، در تفسير گفته است : « رحمتا البسملة للتعميم و التخصيص ، و رحمتا الفاتحة من الرحمة الذاتية الامتنانية و التقييدية الشرطية » . لا بد مراد ، آن است كه : رحمان در بسمله - شامل همه اشياست كه همان صفت عام باشد و صورت اصل وجود است . و تجلى حق به اسم رحمان ، همان اظهار كون است به وجود منبسط و نفس رحمانى و مفاد آن ، افاضهء اصل وجود است به هر عين ثابت قابل اصل وجود و رحيم ، صفت خاص است و مفاد آن ، نيل به درجات جنان است به مناسبت اتيان به واجبات و ترك محرمات و مقيّد است به شروط كما نقله العارف الكاشاني المولى عبد الرزّاق عن الصادق عليه السّلام .